Lege-nest-EUFORIE. Eindelijk de kinderen op een legale manier het huis uit. Work in progress.

lege-nest-euforie midlife kick

Lege-nest-EUFORIE. Eindelijk de kinderen op een legale manier uit het huis gekregen. Work in progress. Aanschuiven aan een buffet staat gelijk aan het (on)gewild afluisteren van gesprekken. Zoals dit gesprek tussen een dertiger en een Wifty.

Lege-nest-euforie. We lanceerden in ons boek Midlife KICK deze nieuwe term omdat we een minderheid tegenkomen die last hebben van het lege nest. Integendeel. We stellen vast dat velen het accent leggen op alle opportuniteiten die er zijn. Extra tijd en ruimte en – misschien wel het belangrijkste – puur je goesting kunnen doen.

Voor koppels komt er nog een extra dimensie bij: elkaar opnieuw gaan ontdekken. Als man en vrouw en niet meer als vader en moeder. En hier hoeft vast en zeker geen tekeningetje bij.

Het gesprek tussen de dertiger wijsneus en de wijze Wifty ging als volgt:

Hij:
En hoe valt het mee? Je lege nest?

Zij
Euh, goed.

Hij:
Ineens alle 3 weg hé. Zoon 1 woont en werkt in het buitenland. Zoon 2 is net gaan samenwonen en de dochter zit een half jaar in het buitenland op Erasmus. Allee, zo ineens alle 3 het huis uit. Dat moet toch akelig leeg zijn, nee?

Ze hapt naar adem en dan…
Om eerlijk te zijn: ik voel weinig integendeel, ik voel me fantastisch. Er is zoveel tijd vrijgekomen. Niet alleen ik maar ook als koppel is er nu zoveel tijd én ruimte om puur ons goesting te doen. Onze eerste aankoop? Twee e-bikes! In ‘t weekend cruisen we rond. Dikwijls vliegen ze op de fietsendrager van de auto en trekken we naar een mooi plekje om daar op ontdekking te gaan. Zàlig.

Met grote kinderen in huis word je dikwijls opgeëist. Is het niet voor de was dan is het voor het eten of een andere onnozelheid.

Ik geniet en elke dag meer. Ik vrees zelfs dat IK me volgend jaar waar ga moeten aanpassen als enkele duiven weer thuis landen.  Ik ga zo gewoon zijn om mijn goesting te doen. Dat gaat niet evident zijn.”

Lege-nest-EUFORIE. Wég syndroom, come in EUFORIE!
(Zie ook vanaf blz. 21 in het boek Midlife KICK, de kracht van het nieuwe ouder worden.)

Kinderen vliegen het kot uit en het moederschip schakelt over op eigen tempo. De banden met de kinderen worden ànders en zeker niet slechter. Integendeel.  Win-win, toch.

Zo zien de experts het:

Jong & Oud-mixologie

Mixed generations is een geweldige cocktail – mag het voor één keer iets anders dan champagne zijn? – waar je met een paar ingrediënten iets nieuws mee creëert. Een warme sociale band, een creatieve uitwisseling, een nieuw perspectief. Massaal terugkeren naar vroeger – verschillende generaties van één familie onder één dak –  kan in onze cultuur vaak niet, maar er zijn nog zoveel andere opties waarbij jonge en oudere mensen, die meestal geen bloedband hebben, elkaar ontmoeten.

Mixed generation-projecten

In 2012 kreeg Gea Sijpkes, directeur van woon- en zorgcentrum Humanitas in Deventer, het idee om studenten gratis tussen ouderen te laten wonen in ruil voor 30 u vrijwilligerswerk per week. Het werd een schot in de roos: de sfeer in het centrum kreeg een boost, de zere knieën werden makkelijker vergeten, studenten en ouderen ontwikkelden een wonderlijke vertrouwensband (graffitiworkshops inbegrepen). Het concept bleek zo’n succes dat andere zorginstellingen in Nederland dit voorbeeld intussen hebben gevolgd. Ook het buitenland (Polen, Japan, Australië, Groot-Brittannië, Verenigde Staten) toont belangstelling.

Die hartverwarmende uitwisseling tussen jong en oud gebeurt ook op kleinere schaal. In ons land zijn er de laatste jaren verschillende initiatieven om generaties met elkaar in contact te brengen. Jongeren geven computer-, tablet- of smartphoneles aan 70plussers (Digisenior) of in woonzorgcentra (Mixed Worlds). Leesoma’s en -opa’s krijgen elke week leeskindjes op bezoek, er zijn teken- en knutselmiddagen voor jong en oud of filmcafés waar verschillende generaties napraten over wat ze net zagen. Ook het pleeggrootouderschap is in opmars. Volgens de laatste schatting woont één op vier pleegkinderen in Vlaanderen al bij zijn grootouders.

Bij andere formules worden ouderen of studenten voor hun diensten betaald. Het Amerikaanse Rent-A-Grandma zet ervaren vrouwen vanaf 50 aan het werk bij gezinnen die extra hulp in het huishouden of voor kinderopvang nodig hebben. In Nederland zijn senioren- of mantelzorgstudenten een begrip. En al kunnen we – voor zover bekend – bij ons nog geen vervangoma’s of kleinkinderen boeken voor feestjes, zoals Family Romance in Japan al jaren doet, in Parijs kun je via Lou Papé (‘La cuisine de grand-mère chez vous’) wel een uitstekende chef van rond de 60 inhuren, die boodschappen doet en een feestmaal uitdoktert – ideaal om studentenfuiven op te luisteren?

Raad van wijzen

Wat de woonstudenten in zorginstellingen steevast melden, is dat ze opnieuw respect voor de oudere generatie hebben gekregen: ‘ouderen hebben veel interessante dingen te vertellen’ of ‘ze geven je een andere kijk’. Precies het soort zaken die de oudere generaties in vroegere tijden – of bij volkeren die vandaag nog als jager-verzamelaar of in kleine dorpsgemeenschappen leven – full time deden: als wijze leiders en leraars voor advies, rechtspraak en onderricht zorgen. Gedragsbioloog Mark Nelissen: “Tijdens zijn evolutie heeft de mens als soort een tweede mechanisme ontwikkeld om z’n overleving te verzekeren: ouderdom. Ouderen hoefden niet meer te pronken of vechten voor een hogere status om een partner te strikken. In plaats daarvan kregen zij een nieuwe functie: cultuur scheppen die de samenleving verbetert en (over)leven vergemakkelijkt. De ouderencultuur leverde meer kennis op om ziektes te overwinnen en gevaren te trotseren.”

Die perspectiefwissel werpt misschien wel een heel nieuw licht op die rare, soms cryptische volksspreuken die onze ouders soms gretig rondstrooien. Misschien zijn ze wel een schatkist van wijsheid of levenservaring? ‘Niets slimmers dan een mens, maar hij moet leven’ of  ‘Als ge water bij de wijn doet, moet ge wel nog genoeg wijn overhouden’.

Vier Belgische woonzorgcentra hebben intussen besloten om het inschattingsvermogen en de ervaring van ‘hun’ ouderen au sérieux te nemen. Met het zogenaamde Tubbemodel uit Zweden voor ogen startten ze in 2017 een proefproject van twee jaar op: ouderen krijgen inspraak in het beleid, personeel én rusthuisbewoners runnen het centrum samen.

Waarom bestaat de menopauze? Grootmoederhypothese

De menopauze is een bizar fenomeen. Olifanten, mensapen en andere dieren met een hoge levensverwachting blijven vruchtbaar tot ze hun laatste adem uitblazen. Alleen mensen en twee walvissoorten komen in de menopauze, om vervolgens nog tientallen jaren gezond verder leven. Is dat niet vreemd als je dat door de bril van de evolutie bekijkt? De natuur wil toch dat we zoveel mogelijk kindjes maken? Waarom blijven vrouwen nog zo lang leven na hun vruchtbare jaren? Evolutiebiologen hebben zich suf gepiekerd tot antropologe Kristen Hawkes twintig jaar geleden de ‘grootmoederhypothese’ lanceerde.

Idee: honderdduizenden jaren geleden was het heel handig als ouders extra hulp kregen bij het grootbrengen van hun kroost, want honger, ziekte, andere gevaren en dus kindersterfte lagen constant op de loer. Een helpende hand van vrouwen die zich niet meer met voorplanting hoefden bezig te houden, was dus welkom. Die oudere vrouwen hielpen natuurlijk liever hun eigen kleinkinderen dan het grut van de buren. Evolutionair vertaald: op die manier zorgden zij er ook voor dat hun genen – via goed doorvoede en slim onderwezen kleinkinderen – beter konden overleven. Misschien is er zelfs nog een reden voor al die gezonde jaren zonder kans op zwangerschap: menopauzale moeders en hun vruchtbare dochters hoeven niet te concurreren. Stel dat moeder en dochter – nog altijd honderdduizenden jaren geleden – elk een peuter van dezelfde leeftijd zouden hebben. Dan moet je twéé monden voeden, wat veel energie kost, zeker bij voedselschaarste. En dat zou wel eens tot felle concurrentie en hevige ruzies kunnen leiden. Met het risico op twee ziekelijke, ondervoede peuters die hun tienerjaren niet halen.

Wil dat zeggen dat oma’s voorbestemd zijn om voor hun kleinkinderen te zorgen? Natuurlijk niet. De natuur heeft dat ooit toevallig zo geregeld, omdat dit toen heel nuttig bleek. Een voorschrift voor hoe we vandaag, in compleet andere omstandigheden, moeten leven, is dat uiteraard niet. De grootmoederhypothese zegt alleen dat oudere vrouwen ooit onvoorstelbaar belangrijk voor het overleven van de mensheid waren…

 

0 Comments

Leave a Comment